Zum "s draimt mer"-Heftli

Liebi Muetterspröchler,

diesmol hemmer uns e schwierige Titel fir s Heftli iberlait. Nai, nit wege nem Thema! „Traum“ oder „Draim“ isch e spannends Thema, wo vieli gli gsait hen: „Au ja, do mache mer mit!“ S isch änder e sprochlichs Problem, s isch wege nem Wort „träumen“.
Im Alemannische – un ich schwätz jetz nur vum südbadische Alemannische – gits soviel lautlichi Variante vu dem Wort, dass es grusig schwer gsi isch, sich fir ei Form z entscheide. Aber ei Tod mueß gstorbe si, un wege dem isch es jetz halt: „s draimt mer“! Natirlich wisse mer, dass es im ganze Oschtteil vu Südbade „s dromt mer“ heißt. Aber dodemit isch jo nit gnue. S git au Gegende, do heißts „s draumt mer“ oder „s draümt mer“. Ja, im Oschte vu Friburg kammer sogar höre „s drumt mer“! Bi soviel Variante kammers nit alle recht mache. Drum bitt ich scho emol um Veständnis, wenn de Heftlititel nit des widergit, was mer selber sage dät.
Gwissermaße als Entschädigung isch defir des, was unseri alemannischi Kulturschaffendi landuff un landab zum Thema bejtrage hen, e wahre Genuss. Soviel gueti Idee sin do vesammlet, dass mer im Hinblick uf d Lektüre vu unsere „Draum-Bejträg“ frei nach Johann Peter sage kann: „Ne freudig Stündli, isch s nit e Fündli?“ Deshalb soll an dere Stell allene Bejträgerinne un Bejträger e ganz herzlichs Dankschön gsait were.

Zur Iistimmung will ich e Kindervers zitiere, wo d Mariele Loy im e Kinderbuech* gfunde het. Sie hets folgendermaße ins Alemannische übersetzt:

S hät mer draimt, s hät mer draimt,
s hät mer zweimol s gliichi draimt.
Isch denn des nit übertraimt,
wenn s eim draimt, s hät eim draimt,
s hät eim zweimol s gliichi draimt?

Unsere Muetterspröchler wünsch ich e frohes Wihnachtsfescht un alles Guete firs Johr 2012. Hoffe mer, dass zmindescht e Teil vu unsere Draim zum Bessere uf dere Welt Wirklichkeit were.
Friedel Scheer-Nahor

*Allerleirauh. Viele schöne Kinderreime versammelt von Hans Magnus Enzensberger und verlegt bei Suhrkamp in Frankfurt am Main 1961

Z Rom

I gang
wo scho viili gange sin

Vor mir
un au noch mir
nimmt s kei End mit uns
Mensche
us de ganze Welt
kömme si
in di heiligi Stadt

Mer luege was mer könne
vo do bis dört
un wider zruck
du
in welere Kirch isch etz au sell wider gsi
weisch
mit em Moses

D Sunne drüllt sich furt
un d Stare lüpfts
in geischtrige Wolke
vo de Bäum
über de Himmel ewäg
vo do bis dört
un wider zruck

I lueg de Stare noch
un träum
i wär in Rom

Carola Horstmann
 

-----------------

Mir het s draimt

Mengmol draimt mer jo so e wirres Ziegs, dass mer s am nächschte Tag kaum noch zämmebringt. Ich hab aber doletscht e Traum gha, wo ganz klar gsi isch un wo i au am nächschte Morge noch druf gha hab. Usglöst wore isch der Traum, dunkt s mi, vun ere Nochricht in de Badische vum 10. Juni 2010.

Dert isch gmeldet wore, dass d Schwyzer Volkspartei, SVP nochdenkt het, wie mer d Schwyz vergrößere könnt. Un do hen sie an s Vorarlberg, Südtirol, Como, Varese, Savoyen, de französisch Jura un nit zletscht an s Elsaß un Bade-Württeberg denkt. Übrigens, wo d Presse desdrum de OB vu Weil befrogt het, het der erscht emol in de Kalender guckt, ob nit de erscht April wär.

S isch nur e kleini Meldung gwese, aber irgendwie isch sie mir nit us em Kopf gange. Do het doch ganz echt einer sich vorgstellt, alli Alemanne unter ei Hut z bringe un noch e paar umliegendi Ortschafte wie Como, Varese un de französisch Jura dezue. Des isch, denk i, wegem Sprach- un Religionsproporz gsi.

Mir het s also draimt, des wär e so kumme. De Traum vum e große Alemannestaat wär endlig Wirklichkeit wore. Wie s dezue kumme isch, het mir mei Traum nit verzellt, aber so genau sin Träum jo au nit. Also znächschtemol bin i weidli zfriede gsi. Als „Neuschwyzer“ hab i nämlig jetze nueme alli Vorteil vu de EU ohni d Nochteile genieße könne. Dene ihr Gezeter alli Täg isch mi nix meh a gange. Au um de Euro hab ich mer kei Sorge meh mache bruche, ich hab jo jetz de Franke gha. D Schwyz het keini Soldate furtgschickt, wo irgendswo in de weite Welt unseri Freiheit verteidige solle. De Staat het kei Schulde gmacht, un eneweg isch gnue Geld do gsi, für alles im Schuss z halte. Endlig mol bisch nit für e Dubel gnumme wore, wenn de im Alltag wie au im Arbeitslebe alemannisch gschwätzt hesch. Us em Radio un us em Fernseher hesch nueme dei vertrauti Sprochmelodie ghört. Wege de Volksbegehre bisch sogar direkt an de Demokratie beteiligt gsi. Endlig sin d Alemanne unter sich gwese. - Jo fascht - s het jo au die frankophone, die italienische un rätoromanische Volksgruppe in dem Staat gha, aber immer noch besser wie d Schnellschwätzer nördlich vum Main, wo sich eibilde, sie wäre ebbis Bessers wie mir. E schöne Traum, gell?

Ich mueß mich im Schlof rumdrillt habe, un so het sich deno au mei Traum rumdrillt. Dass mir Neuschwyzer nur e Staatsanghörigkeit uf Bewährung gha hen, isch mir erscht spät ufgfalle. Die Lit, wo uns „heim in d Schwyz“ gholt hen, sin nämlig nit untätig bliebe. Nit emol s Ableischte vun zwölf Woche Wehrdienst in de Armee het dene glängt, für unser Vaterlandsliebi z beweise. Sie hen ganzi Kolonne vu gnadelose „Schwyzermacher“ inkognito überall na gschickt zum unser Gsinnung z prüfe un die hen höllisch gluschteret. Luege un horche isch agsagt gsi. Wenn de am Kiosk statt de „Basler Zittung“ die „Badisch“ kauft hesch, no isch des vermerkt wore. Hesch im Migro e Gruyère un kei Emmetaler kauft, no isch des au uf d Liste kumme. E rote Bordeaux statt neme Fendant het au kei Gnad gfunde, un wenn de im e Tourischt, wo halt mit aller Gwalt kei Alemannisch verstande het, de Weg, so guet s gange isch, uf Schriftdeutsch vergliggert hesch, isch des ums Rumgucke in deini Akte kumme.

Zu allem hi het au noch d Regierung d Vereinheitlichung vun de alemannsiche Sproch beschlosse. Do druf hi isch zwische de Lehrer, de Sprochwisseschaftler un de Mundart- un Brauchtumsgruppe us allene alemannische Regione e Riesegschtritt usbroche, nit nur do drüber, wie mer was heißt, nai au noch wie s gschriebe were sodd. Des isch deno au wie e Feuer uf alli alemannische Bevölkerungsgruppe übergschwabbt, un so sin bal überall in de Regione tausendi uf d Stroß gange, geh manifeschtiere, ob mer zum Kuhmage Sulz oder Kuddle sait, ob mer gsi oder gwese sage mueß, oder au ob „mir hen“ oder „mir hän“ die richtig Schreibweis isch. S isch zum e richtig gnadelose Kulturkrieg um die rein Lehr vu de alemannische Sproch kumme. Nueme im Nordbadische isch Rueh gsi. Selli schwätze jo kei alemannisch un sin nur us Versehe in d Schwyz ufgnumme wore.

Über all dene Probleme het d Regierung sich nimmi um e wirklig dringends Problem kümmere könne. Sie het nit gwisst, wie sie sich gege die Immigrante us em Norde un Oste vu Deutschland wehre sodd. Durch de Wegfall vum Bade-Württembergische Beitrag zum Länderfinanzusgleich sin ganzi deutschi Bundesstaate so verarmt, dass de d Not hesch mit de Händ greife könne. Un die sin jetz an de Grenz gstande un hen in d Schwyz welle. S isch also nimmi guet gstande um de Alemannestaat. Wo die Flüchtling dann au noch masseweis, vu Lörrach us über de Rhi gschwumme, oder mit Bootli in d Schwyz eidrunge sin, isch s totale Chaos usbroche.

In dem Moment vu de höchschte Not het s mi gschüttlet un i bin ufgwacht. Erscht emol hab i nit gwisst, wo n i bin. De Angschtschweiß isch mer uf de Stirn gstande un i hab ganz ruhig durchschnufe müeße. Deno hab i erscht wieder gschnallt, wo i bin un wo i leb. Un glaube s mer, s isch mer recht gsi.

Frank Huttelmeier